Zastosowanie:

Specjalistyczny wąż ssąco tłoczny do agresywnych substancji chemicznych i kontaktu z żywnością SATURN UPE Ω/T SD PREMIUM jest wykonany z wysokiej jakości kauczuku EPDM (terpolimeru etylenowo-propylenowo-dienowego) z wewnętrrzną warstwą z Polietylenu o ultrawysokiej masie cząsteczkowej (UPE). Wąż może być stosowany jako przeładunkowy do agresywnych substancji chemicznych, a dzięki dostosowaniiu do norm europejskich jest gwarancją bezpiecznego użytkowania w strefach zagrożonych wybuchem ATEX. Wąż testowany i certyfikowany przez INERIS, który jest notyfikowaną jednostką certyfikującą (Notified Body) w Unii Europejskiej. Certyfikat wydany przez INERIS stanowi potwierdzenie, że dany produkt:

- spełnia wymogi dyrektywy ATEX 2014/34/UE,

- może być bezpiecznie użytkowany w odpowiednich strefach Ex (gazowych lub pyłowych),

- został przebadany przez niezależną i kompetentną jednostkę.

Dzięki dopuszczeniu do kontaktu z żywnością, certyfikowany kilkoma normami, wąż świetnie sprawdzi się w przemyśle spożywczym, gdzie często wykorzystywane są agresywne chemicznie substancje, które po rozcieńczeniu, są wykorzystywane w różnych precesach technologicznych przetwórstwa żywności, dla przykładu:

Ethanol (alkohol etylowy)

- Stosowany jako rozpuszczalnik, składnik aromatów, konserwant, środek dezynfekujący.

- UPE wykazuje pełną odporność nawet przy wysokich stężeniach (do 96%).

Kwas octowy (acetic acid)

- Składnik octu, stosowany jako konserwant i regulator kwasowości (E260).

- UPE jest odporny na roztwory o różnych stężeniach, również stężony kwas octowy.

Kwas cytrynowy (citric acid)

- Naturalny składnik owoców, używany jako regulator kwasowości i konserwant (E330).

- UPE jest bardzo dobrze odporny na ten kwas, nawet w środowiskach podgrzanych.

Kwas mlekowy (lactic acid)

- Powstaje naturalnie w fermentowanych produktach, stosowany w nabiale i pieczywie.

- UPE nie ulega degradacji pod jego wpływem.

Kwas fosforowy (phosphoric acid)

- Dodatek do napojów gazowanych i konserwant.

- UPE zachowuje dobrą odporność na ten związek (przy stężeniach typowych dla przemysłu spożywczego).

Sole sodowe i potasowe

- Występują w przyprawach, mieszankach konserwujących i preparatach peklujących (np. NaCl, KNO₃).

- UPE wykazuje bardzo dobrą odporność na roztwory soli i ich działanie korozyjne.

Łagodne zasady (np. soda kaustyczna – NaOH, amoniak – NH₃)

- Stosowane do czyszczenia (np. w systemach CIP) lub jako dodatki przetwórcze.

- UPE jest odporny na działanie ługów i zasad w niskim i średnim stężeniu (np. do 30% NaOH).

Wodorowęglan sodu (soda oczyszczona)

- Używany w wypiekach, jako regulator pH.

- UPE pozostaje chemicznie obojętny i stabilny w jego obecności.

Nadtlenek wodoru (H₂O₂, woda utleniona, w niższych stężeniach)

- Stosowany do dezynfekcji urządzeń i powierzchni mających kontakt z żywnością.

- UPE wykazuje odporność, szczególnie w stężeniach do 10–15%.

Opis norm:

Norma EN 12115 dotyczy węży ssąco-tłocznych wykonanych z gumy lub tworzyw sztucznych, przeznaczonych do transportu chemikaliów w warunkach przemysłowych. Określa wymagania techniczne, konstrukcyjne oraz bezpieczeństwa, jakie muszą spełniać te węże, aby zapewnić ich bezpieczne i niezawodne użytkowanie.

Norma obejmuje zarówno węże o właściwościach antystatycznych, jak i przewodzących elektryczność, co ma kluczowe znaczenie przy pracy z substancjami łatwopalnymi lub w środowiskach zagrożonych wybuchem. Zgodnie z EN 12115, węże muszą być odporne chemicznie na substancje, do których są przeznaczone, a także wytrzymałe na ciśnienie robocze, podciśnienie (zasysanie), temperaturę medium i warunki otoczenia.

W praktyce norma EN 12115 znajduje zastosowanie przede wszystkim w przemyśle chemicznym, petrochemicznym, farmaceutycznym, spożywczym oraz w logistyce i transporcie materiałów niebezpiecznych. Dotyczy węży wykorzystywanych do napełniania i opróżniania cystern, zbiorników, reaktorów czy instalacji technologicznych, gdzie wymagana jest wysoka odporność materiałowa i bezpieczeństwo pracy.

Norma określa również sposób znakowania węży, ich identyfikacji oraz wymagania dotyczące badań typu i kontroli jakości w trakcie produkcji. Dzięki temu użytkownik końcowy ma gwarancję, że wąż spełnia niezbędne kryteria do pracy z określonymi mediami chemicznymi w bezpieczny sposób.

Norma TRbF 131 Teil 2, paragraf 5.6 (Technische Regeln für brennbare Flüssigkeiten – czyli techniczne przepisy dotyczące cieczy palnych) dotyczy bezpiecznego stosowania elastycznych przewodów (węży) do transportu cieczy palnych w instalacjach przemysłowych i magazynowych. Jest to niemiecka regulacja techniczna, która miała zastosowanie głównie na terenie Niemiec i była częścią szerszych przepisów związanych z ochroną przeciwpożarową i przeciwwybuchową.

Paragraf 5.6 tej normy określa warunki techniczne, jakie muszą spełniać węże używane do cieczy palnych, takie jak:

- Odporność chemiczna i mechaniczna węża na daną ciecz palną,

- Wytrzymałość ciśnieniowa i odporność na podciśnienie (w przypadku zasysania),

- Trwałość materiału oraz jego odporność na ścieranie i starzenie,

- Właściwości elektrostatyczne – przewody muszą być przewodzące lub antystatyczne, aby zapobiec wyładowaniom elektrostatycznym, które mogłyby spowodować zapłon,

- Długość użytkowania i okresowe kontrole techniczne węży – norma zaleca regularną kontrolę stanu technicznego oraz wymianę po określonym czasie eksploatacji.

Obszary zastosowania normy:

Norma TRbF 131 była stosowana głównie w zakładach przemysłowych, magazynach paliw, bazach transportowych i wszędzie tam, gdzie dochodziło do przeładunku lub transportu cieczy palnych klasyfikowanych jako materiały niebezpieczne (np. benzyna, olej napędowy, rozpuszczalniki).

Choć TRbF zostały zastąpione przez nowocześniejsze przepisy, np. BetrSichV (rozporządzenie o bezpieczeństwie eksploatacji urządzeń technicznych) oraz zharmonizowane normy unijne, takie jak EN 12115, wiele firm nadal odwołuje się do wytycznych TRbF jako punktu odniesienia w dokumentacji technicznej lub wewnętrznych instrukcjach bezpieczeństwa.

Norma FDA 21 CFR 177.1520 to regulacja amerykańskiej Agencji ds. Żywności i Leków (FDA), zawarta w tytule 21 Kodeksu Przepisów Federalnych Stanów Zjednoczonych (CFR), część 177, podpunkt 1520. Dotyczy ona poliolefin – w szczególności polietylenu (PE) oraz polipropylenu (PP) i ich mieszanek – które są przeznaczone do produkcji wyrobów mających kontakt z żywnością. Norma ta jasno określa, że produkty spełniające jej wymogi nie powinny oddawać do żywności żadnych składników w ilościach mogących zagrażać zdrowiu człowieka ani zmieniać jej właściwości organoleptycznych (smaku, zapachu, koloru).

BfR (Bundesinstitut für Risikobewertung – Federalny Instytut Oceny Ryzyka w Niemczech) publikuje wytyczne dotyczące tworzyw sztucznych i materiałów przeznaczonych do kontaktu z żywnością, klasyfikując je w ramach różnych kategorii zależnych od ich przeznaczenia, składu chemicznego i sposobu użycia.

BfR Kat. III dotyczy, takich jak: Polietylen (PE), Polipropylen (PP), Polistyren (PS), Poliamid (PA), Poliwęglan (PC), i inne termoplasty stosowane do produkcji opakowań i elementów mających kontakt z żywnością.

Zakres normy obejmuje m. in.: ocenę dopuszczalnych monomerów i dodatków (np. plastyfikatorów, stabilizatorów), dopuszczalne limity migracji (ogólnej i specyficznej) do produktów spożywczych, szczegółowe warunki testowania migracji: temperatura, czas kontaktu i rodzaj medium (np. wodny, tłusty, kwaśny), stosowanie w wyrobach mających kontakt krótkotrwały lub długotrwały z żywnością, zgodność z założeniami europejskiego rozporządzenia EU 10/2011.

EU 1907/2006 – REACH – Regulacja dotycząca rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowania chemikaliów

Rozporządzenie REACH (Registration, Evaluation, Authorisation and Restriction of Chemicals) wprowadza kontrolę nad chemikaliami stosowanymi w produktach przemysłowych, w tym w materiałach do kontaktu z żywnością. Ma na celu zwiększenie ochrony zdrowia i środowiska poprzez ograniczenie stosowania substancji niebezpiecznych.
Gwarancje bezpieczeństwa:

- Materiały do kontaktu z żywnością nie mogą zawierać substancji rakotwórczych, mutagennych i toksycznych dla rozrodczości.

- Obowiązek rejestracji i oceny substancji chemicznych stosowanych w produktach.

- Zapewnienie transparentności i informacji o stosowanych chemikaliach.

EU 1935/2004 – Ogólne wymagania dla materiałów do kontaktu z żywnością

Rozporządzenie EU 1935/2004 określa ogólne wymagania dla wszystkich materiałów i wyrobów, które mają kontakt z żywnością. Obejmuje szeroki zakres materiałów, takich jak tworzywa sztuczne, guma, metale, szkło, ceramika, powłoki i lakiery, papier oraz materiały wielowarstwowe.
Gwarancje bezpieczeństwa:

- Materiały nie mogą uwalniać substancji do żywności w ilościach, które mogłyby zagrażać zdrowiu konsumentów.

- Nie mogą powodować nieakceptowalnych zmian w składzie żywności.

- Nie mogą pogarszać właściwości organoleptycznych (smak, zapach).

- Wprowadzono obowiązek oznakowania materiałów dopuszczonych do kontaktu z żywnością oraz ich pełnej identyfikowalności w łańcuchu dostaw.

EU 10/2011, to rozporządzenie wydane przez Komisję Europejską w sprawie zastosowania tworzyw sztucznych przeznaczonych do kontaktu z żywnością, ich składu, możliwości transferu, wpływu na zdrowie i skład żywności.

W rozporządzeniu tym (załącznik III) podano metody weryfikacji zachowania się tworzyw sztucznych w kontakcie z substancjami modelowymi, mającymi imitować żywność, których skład chemiczny i przeznaczenie przedstawia się następująco:

Płyn modelowy A - Etanol 10 % (v/v) - Imituje żywność, która doskonale rozpuszcza się w wodzie.
Płyn modelowy B - Kwas octowy 3 % (w/v) - Imituje żywność, która doskonale rozpuszcza się w wodzie, o pH mniejszym niż 4,5 (kwaśną).
Płyn modelowy C - Etanol 20 % (v/v) - Imituje żywność, która doskonale rozpuszcza się w wodzie, która zawiera do 20% alkoholu (np. piwo, wino) oraz żywność, która zawiera substancje organiczne powodujące rozpuszczanie się ich w tłuszczach i olejach (przykładowo witaminy A, D, E i K, często obecne w żywności)
Płyn modelowy D1 - Etanol 50 % (v/v) - Imituje żywność o wysokiej zawartości alkoholu etylowego (np. wódka, koniak), oraz żywność zawierającą olej w wodzie (np. większość dań gotowych, przetwory mleczne i mleko)
Płyn modelowy D2 - Olej roślinny(*) - Imituje żywność posiadających warstwę wolnych, nie wymieszanych z płynem tłuszczy na powierzchni.
Substancja modelowa E - Poli(tlenek 2,6-difenylo-p-fenylenu), wielkość cząstki 60-80 mesh, wielkość porów 200 nm. Ta substancja ma imitować żywność suchą, sypką lub głęboko mrożoną, znana jest pod handlową nazwą "Tenax".

Rozporządzenie to określa limit uwolnienia cząstek określonego materiału z jakiego zrobiony jest wąż do płynu/substancji modelowej w określonych warunkach. Limit ten wynosi 10 mgr na dm² powierzchni materiału. Dla metra węża o średnicy 1" (≈25 mm) limit ten wyniesie około 157 mg dla litra żywności.

DM 21.03.73 – Włoskie przepisy dotyczące materiałów do kontaktu z żywnością

Dekret Ministerialny DM 21.03.73 to włoskie rozporządzenie dotyczące materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością, zgodne z europejskimi regulacjami. Określa wymagania dotyczące składu chemicznego i migracji substancji.
Gwarancje bezpieczeństwa:

• Materiały muszą spełniać kryteria migracji substancji do żywności.
• Wymagane są badania i certyfikacja produktów przeznaczonych do użytku spożywczego.

Materiały użyte w konstrukcji węża:

Wąż ssąco tłoczny SATURN UPE Ω/T SD PREMIUM zbudowany jest z kauczuku EPDM, z wewnętrzną warstwą UPE,  wzmocnieniony wkładką tekstylną i stalową spiralą. Wąż charakteryzuje się właściwościami antystatycznymi typu Ω/T.

Ogólne właściwości materiału

EPDM (terpolimer etylenowo-propylenowo-dienowy) to elastomer o wysokiej odporności mechanicznej, który charakteryzuje się zdolnością do odwracalnej deformacji pod wpływem sił zewnętrznych. Wyróżnia się doskonałą odpornością na warunki atmosferyczne, w tym działanie ozonu, promieniowania UV oraz wilgoci, zarówno w postaci zimnej, jak i gorącej wody. Jest odporny na lekkie kwasy i zasady oraz wytrzymuje temperatury do +120°C, zachowując elastyczność nawet w temperaturze od -40°C. Ponadto EPDM dobrze znosi kontakt z większością detergentów, roztworów mydła, środków piorących oraz płynów hamulcowych na bazie glikoli. Nie nadaje się jednak do zastosowań w środowisku smarów i olejów mineralnych oraz węglowodorów alifatycznych, aromatycznych i chlorowanych, które mogą prowadzić do degradacji materiału.

UPE, czyli polietylen o ultrawysokiej masie cząsteczkowej (z ang. Ultra High Molecular Weight Polyethylene), to zaawansowany materiał termoplastyczny należący do grupy poliolefin, wyróżniający się wyjątkowo długimi łańcuchami cząsteczek, co przekłada się na jego znakomite właściwości użytkowe. Wykazuje się wyjątkową udarnością – pozostaje elastyczny i odporny na pękanie nawet w bardzo niskich temperaturach (nawet do –100°C), a jego zakres temperaturowy pracy sięga zwykle do +100°C. Jest materiałem nietoksycznym i może być stosowany w aplikacjach, gdzie wymagany jest kontakt z żywnością, o ile posiada odpowiednie dopuszczenia.
Jedną z najważniejszych cech UPE jest jego odporność chemiczna. Materiał ten wykazuje bardzo dobrą odporność na działanie kwasów organicznych i nieorganicznych (np. kwasu octowego, cytrynowego, fosforowego), zasad (w tym amoniaku i sody kaustycznej), alkoholi (etanol, metanol), soli, detergentów oraz wielu rozpuszczalników organicznych. Należy jednak unikać kontaktu z silnymi utleniaczami, takimi jak stężony kwas siarkowy, a także z węglowodorami aromatycznymi i chlorowanymi, na które UPE nie jest odporny. Ze względu na te właściwości, UPE znajduje zastosowanie w wielu gałęziach przemysłu. W przemyśle chemicznym stosowany jest do przesyłu kwasów, zasad i cieczy agresywnych. W przemyśle spożywczym wykorzystuje się go jako materiał do produkcji wkładek do węży, wykładzin zbiorników, elementów zsypowych i powierzchni mających kontakt z produktami spożywczymi.
UPE to wyjątkowo trwałe i odporne tworzywo, które łączy odporność mechaniczną z chemiczną obojętnością, co czyni go idealnym materiałem do wymagających zastosowań przemysłowych, zarówno w środowiskach agresywnych chemicznie, jak i w aplikacjach higienicznych.

W celu szczegółowego zapoznania się z odpornością materiału na konkretną substancję chemiczną, czy medium, warto sprawdzić Tabelę Odporności Chemicznej dla UPE. Należy pamiętać, iż użyte w wężach materiały pomimo podobnego składu chemicznego, mogą się różnić własnościami fizykochemicznymi, w związku z czym nie należy stosować węży niezgodnie z zaprojektowanym przeznaczeniem. W przypadku wątpliwości co do odporności węża, zachęcamy do kontaktu z naszymi doradcami technicznymi.

Wąż antystatyczny, tzn. że jego rezystencja elektryczna wynosi poniżej 10⁶Ω. Jest to istotne zwłaszcza przy pracy w środowisku gdzie znajdują się lotne substancje, które mogą zapalić się na wskutek niekontrolowanego przeskoku elektrycznego (iskry) wewnątrz, lub na zewnątrz węża. Należy pamiętać, iż materiały takie jak pył mączny, czy pył drzewny, są łatwopalne. Elektryczność statyczna może być generowana w ściankach węża, dzięki przepływowi różnych mediów, również płynów i gazów, przez wąż. Podczas przesyłu, dochodzi do zderzania się cząsteczek medium ze ściankami wewnętrznymi węża, co tworzy niewielkie ładunki elektryczne. Takie ładunki elektryczne akumulują się i gromadzą w końcówkach węża. Gdy nagromadzi się taki ładunek, a wąż nie jest poprawnie uziemiony, ładunek będzie szukał ujścia w kierunku ziemi, lub przez znajdujące się w pobliżu elementy, tworząc niewielki łuk plazmy (iskrę elektryczną) co może doprowadzić do wybuchu, uszkodzenia węża, mienia a nawet zdrowia użytkownika. Wąż aby działał poprawnie, musi być poprawnie uziemiony.

Wąż charakteryzuje się właściwościami antystatycznymi typu Ω/T, co oznacza, że posiada przewodzącą warstwę wewnętrzną oraz zewnętrzną (R < 10⁶ Ω, R < 10⁹ Ω przez ściankę węża), co zapobiega gromadzeniu się ładunków elektrostatycznych i zwiększa bezpieczeństwo pracy w wymagających środowiskach z śilnie palnymi substancjami chemicznymi.